Soru-Cevap

Saman, Toprak Ahşap veya Tezek Ile Inşaat etmek

Projemiz ve kullanılan teknikler hakkında bir çok cevaplanması gereken sorularla karşılaşıyoruz. En sık gelen soruları derleyerek açıklayıcı yanıtlar vermeye çalıştık. Daha farklı sorular geldiği takdirde onları da buraya ekleyeceğiz. Lütfen aklınıza takılan farklı bir soru varsa bizimle iletişime geçmekten çekinmeyin, elimizden geldiğince cevaplamaktan mutluluk duyarız.

Tezekevleri ne anlama gelir?

TezekEvleri kelime anlamıyla tezekten yapılan ev demektir. Tabi ki, evlerimiz sadece tezekten meydana gelmiyor fakat özellikle toprak sıva ve kerpiç blokların karışımında az miktarda da olsa inek tezeği kullandık. Buna ek olarak projemizin asıl amacı, toprağın fakirleşmesini and kaynakların aşırı kullanımını önlemektir. Bu sebeple bina yapımında doğal ve yerel malzemelerin dayanıklı ve kolay uygulanabilir olduğunu göstermek istedik. Tezek, toprak ve samanla birlikte, sıva ve kerpiç karışımlarını dengeleyen çok iyi bir malzemedir. Aynı zamanda terkedilen yapının da daha hızlı dekompoze olmasını sağlar.

Binaların yapımında ne tür malzemeler kullandınız?

Çok yüksek oranda toprak, saman, ahşap, kum, çakıl gibi doğal malzemeler kullandık. Fakat aynı modern yapılarda olduğu gibi, cam, metal seramik ve plastik de kullandık başka bir alternatif bulamadığımız durumlarda. Yine de bu malzemelerin karbon ayak izini azaltmaya geri dönüştürülmüş malzemeler kullanmaya gayret ettik. Bağlayıcı olarak kil, çok az oranda kireç kullandık

Binaların inşaasında hangi teknikleri kullandınız?

Çok çeşitli teknikler kullandık genel olarak. Malzemelerin ve tekniklerin farklı özelliklerini kullanarak en etkili hale getirmeye çalıştık. Bu yüzden her bir yapıda birden çok farklı teknik kullanılmıştır.

  • Temelde, çakıl çuvallar (polipropilen çuvalların çakılla doldurulup örülmesi) ve her sırayı bağlayan dikenli teller kullandık.
  • Duvarlarda saman balya (yük taşıyıcı olarak), ahşap strüktür arasında şerbetli saman (hafif kerpiç), kerpiç tuğla (ana-kuzu tuğlaların örülerek yük taşıyıcı duvar elde ettik) ve toprak çuval (yük taşıyıcı) kullandık.
  • Strüktür elemenlarımız ahşap, saman balya, kerpiç tuğla ya da toprak çuvallardı.
  • Çatı yalıtımında saman balyası ya da şerbetli saman kullandık.
  • Sıva ve bitirişler için, inek tezeği, kazein, keten yağı, yumurta ile güçlendirilen toprak sıvalar ve bunun yanında kireç sıva, tadelakt, kil boyaları ve yanmış kil sıvaları gibi farklı yöntemler uyguladık.
  • Zeminler için keten yağı ve zamklı boya ile korunmuş sıkıştırılmış toprak zeminler inşaa ettik.
Hangi teknikleri kullanacağınızı nasıl belirlediniz?

Kullanılacak tekniklere, binaların tasarımına, malzemelerin özelliklerine ve binanın işlevine göre karar verildi.

Yalıtımın gerekli olduğu yerlerde saman balyası veya çok hafif şerbetli saman kullandık. (λ<0.7W/Km²) Isıl termal kütleyi arttırmak istediğimiz alanlarda kerpiç tuğla, toprak çuval veya şerbetli samanı tercih ettik. Aynı zamanda toprak sıvalar ve toprak duvarlar da bina içerisinde nem dengesini düzenlemek için uygulandı.

Saman balya duvarlar ses yalıtımı açısından da oldukça iyidir. Plastik bir malzeme olan cob, dekorasyon ve estetik amaçlar için doğru bir seçimdir.

Sıva olarak, iç yüzeylerde un lapası ile stabilize edilmiş toprak sıva karışımını uyguladık. Dış yüzeyler için ise yıllık bakımı azaltacak farklı teknikler deniyoruz.

Su yalıtımının çok gerekli olduğu yerlerde tadelakt ( kireç bazlı Fas ‘a özgü bir sıva) , kireç sıvası ya da yağlanmış kil boyası uyguladık.

Binalar hava şartlarına dayanıklı mı?

3 kışın sonunda, binalarımızın normal şiddetteki yağmur ve kış şartlarına, yakıcı güneş ve kuraklığa dayanıklı olduğunu söyleyebiliriz, özellikle uzun çatı saçakları ve temeldeki drenaj sayesinde. Fakat, arazimizde rüzgarlar çok şiddetli olduğu için, toprak sıvalar bu şartlara tümüyle uygun değildi, dolayısıyla dış sıvaları güçlendirmek için her yıl farklı teknikler deniyoruz. Sıvalarımız kış sonunda yıpranmış dahi olsa hiç bir duvarımıza su girmedi ya da herhangi bir bozulma görülmedi.

Toprak yapılar depreme dayanıklı mı?

Yapılarımızda kullandığımız malzeme ve teknikler , alışıgelmiş ya da çağımızda çokça kullanılmadığı için bunlarla ilgili Türkiye’de yönetmelik bulunmamaktadır. Bu konularda yönetmelikler yurtdışında da kısıtlı sayıdadır. Saman balya ve şerbetli saman yapılar için Amerika’daki ICC-IRC 2015 – Appendix S and R yönetmeliğini ve toprak yapılar için Yeni Zelanda NZS 4298 and NZS 4299 kodlu yönetmeliği takip ediyoruz. Dolayısıyla, doğal yapılar diğer modern binalar kadar depreme dayanıklıdır. Bunun dışında, bir çok malzeme (saman, kerpiç vs.) ahşap ya da çelik strüktürlü yapılarda dolgu malzemesi olarak kullanılabilir, böylelikle yapınız deprem yönetmeliği çerçevesinde inşaa edilmiş olur.  Bu malzemelerin en büyük avantajı, deprem sonrasında hasar görmüş kısımlar kolaylıkla onarılabilir ya da yıkılan malzemelerle tekrar aynı teknikle binayı inşaa etmek oldukça kolaydır. Beton binaların depremde hasar gördükten sonra çoğunlukla tümüyle yıkılması gerekir.

Binalar yangına dayanıklı mı?

Kullandığımız malzemelerin çoğu alev almayan malzemeler ya da yanması çok zor olan malzemeler. Saman balyaları sıkı ve kompakt olduğu için, yanmaları oldukça zordur ki biz zaten onları ayrıca kalın bir toprak sıva katmanıyla koruyoruz. Toprak yanması çok güç bir malzeme olduğu için toprak elde edilen diğer malzemeler yanıcı özelliği olmayan malzemeler olmaktadır. Strüktürde ve yüzeylerde kullanılan ahşap, burda sadece yanabilir bir malzeme olarak listenebilir ki ahşabın da yangını başlatması zaman alır, bu uzun süreç kullanıcıların binayı güvenle terketmesine olanak sağlar. Oldukça az plastik malzeme kullandığımız için yangının hızlı yayılması gibi birşey söz konusu değildir ve dumanıyla toksik madde salınımı olmaz.

Böcekler, kuşlar ya da diğer kemirgenler binaya girer mi?

Kırsal olan tüm çiftliklerde ve binalarda olduğu gibi, böcekler ve kemirgenler dönemsel olarak binaya girip kış için yuva yapabilir. Fakat, duvarda ya da çatıda onlar için yemek olabilecek bir malzeme olmadığı için, kalmayı tercih etmeyeceklerdir. Özellikle de taşyünü yada strafordan farklı olarak toprak duvarlar oldukça sert and kazması zor olduğu için yuvaları için iyi bir tercih değildir.

Binalar sağlıklı mı? Konforlu mu?

Bina konforu oldukça görecelidir aslında, tasarıma ve kullanıcıya göre değişir. Daha konforlu ve enerji açısından verimli hale getirmek için, binalarımızı biyoiklimsel tasarım prensiplerine göre tasarladık. Fakat, fiziksel konfor (sıcaklık/serinlik, nem oranı, gürültü, koku vs.)  ve yapının sağlıklı olması büyük oranda kullanılan yapı malzemelerine bağlıdır.Hiçbir kimyasal malzeme kullanılmadığı için ( boya, plastik, PVC, yapıştırıcılar vs) ortama oldukça düşük oranda VOC ve formaldeit salınımı olmaktadır. Ek olarak, toprak sıva, saman balyası veya toprak kerpiç gibi nefes alan malzemeler kullandığımız için, içerideki nem oranı duvarlar ve sıvalar sayesinde dengeleniyor ve daha konforlu bir iç mekan elde etmiş oluyoruz. Ağır malzemeler kullanarak da içeride oldukça büyük bir termal kütle yaratarak hem yazın hem de kışın sıcaklığı dengelemiş oluyoruz, aşırı ısınma ve soğunmayı engelliyoruz.

Şehirde böyle bir bina yapabilir miyim? Kendi arazimde inşaa edebilir miyim? Ne kadar büyük olabilir? Bu konuda yardım edebilir misiniz?

Evet, bu tür malzemeleri ve teknikleri hem kırsalda hem de şehirde kullanabilirsiniz. Büyük ve küçük örnekleri Türkiye’de ve yurtdışında bulunabilir. Saman balyadan inşaa edilen en yüksek yapı 8 katlıdır ve şehirde inşaa edilmiştir. En eski olan ise Amerika’dadır ve 100 yaşından fazladır. Türkiye’de ilk saman balyası yapı 1999’da yapılmıştır ve bu tarihe kadar 50 den fazla bina inşaa edilmiştir. Toprak yapılar ise hepimizin bildiği gibi yüzyıllardır yapılır , modern teknikler ise bu yapıları daha güvenli, konforlu ve hızlı inşaa etmek için geliştirilmektedir. Bunlara dair örnekler dünyada bir çok şehirde vardır.

Başarmaya çalıştığımız şey, modern yaşam standartlarına uygun, Türkiye yapı yönetmelikleriyle uyumlu, enerji verimli yapılar tasarlamaktır. Bu yüzden sizlere enerji verimli tasarım ve teknikler dahilindeki bilgimizle yardım etmeye hazırız. Eğitimlere, atölyelere katılarak kendiniz nasıl yapabileceğinizi öğrenebilirsiniz veyahut da bizlerle iletişime geçerek tasarım ve yapım süreciyle ilgili danışmanlık alabilirsiniz.

Adı
Soyadı
X